Cultuurverschillen: 'Met duidelijke taal recht op je doel afgaan of toch liever problemen ter discussie stellen?'
Nederlanders die naar Duitsland gaan om er te blijven doen er goed aan bij een eerste kennismaking met buren of collega’s niet meteen de grapjas uit te hangen. Terwijl Nederlanders in gezelschap vooral snel leuk en aardig gevonden willen worden, vinden Duitsers het namelijk vooral prettig gerespecteerd te worden. Hoewel zeker niet onvriendelijk bedoeld, komen Duitsers zo in het begin vaak formeler, afstandelijker over. Ze kijken gewoon eerst even de kat uit de boom. Drie keer zoenen na een eerste kennismaking op straat of op kantoor is daarom niet echt de gepaste manier jezelf in je nieuwe woon- of werkomgeving te introduceren.
Dat geldt ook voor een naar Duitse maatstaven wat al te haastig tutoyeren. Wat in Nederland sinds de jaren tachtig vooral in een grootstedelijk milieu heel gewoon lijkt, wordt in Duitsland toch snel als een gebrek aan opvoeding of zelfs bot gedrag ervaren. Weliswaar benaderen jongeren en studenten elkaar onderling heel vanzelfsprekend met het amicale Du en is dit ook binnen de familie- en vriendenkring te doen gebruikelijk. Maar in alle andere gevallen gebiedt de gedragscode het gebruik van de beleefdheidsvorm Sie – totdat de buurvrouw, de postbode, de chef, de professor of de collega je het Du vanuit zijn positie als oudere of meerdere uitdrukkelijk aanbiedt. Terwijl in Nederland een secretaresse haar chef even ongedwongen tutoyeert als een chef zijn secretaresse, hebben zulke lockere Umgangsformen, een enkele uitzondering daargelaten, in de Duitse bedrijfscultuur tot op heden geen ingang gevonden. Meestal worden ze, wellicht vanuit de gedachte dat een al te collegiale bejegening de persoonlijke en/of professionele autoriteit zou kunnen ondermijnen, ook helemaal niet op prijs gesteld.
Wie met Duitsers in discussie raakt of zakelijk vergadert, zal spoedig merken dat je met de Nederlandse gerichtheid op consensus in Duitsland niet ver komt. Het compromis, in Nederland sinds de verzuiling heel hoog in het vaandel, heeft bij de oosterburen de bijsmaak van besluiteloosheid, dubbelzinnigheid en van een latent onvermogen, een eigen overtuiging met argumenten te verdedigen. Terwijl in Nederland problemen ter discussie gesteld worden en iedereen zijn zegje mag doen, zonder dat men hierbij noodzakelijkerwijs beslissingen bereikt, stevenen Duitsers met duidelijke, vaak zelfs agressieve taal recht op hun doel af. En ze willen met besluiten van tafel, waaraan niet meer getornd dient te worden. Terwijl in Nederland het compromis al in de maak is, voor de discussie is begonnen, en na een bereikte consensus iedereen vrij is aan die consensus zijn eigen invulling te geven, heeft de Duitse/r een duidelijke behoefte aan een Leitgedanke, waaraan hij of zij zich kan houden. Veelvuldig relativeren, twijfels, zelfkritiek, een grapje tussendoor of zelfs de inschikkelijke neiging tot heroverweging staan in zijn of haar ogen een doortastende besluitvorming in de weg.
Meer verschillen in de zakelijke omgang tussen Duitsers en Nederlanders worden tijdens het gratis seminar 'Zakelijke Nederlands-Duitse cultuurverschillen' op 2 februari 2012 besproken.